شناسه خبر : 258615
96/4/18 - 10:35 - 2017-7-9 10:35:03
کودکان و نوجوانان چه کتاب های تاریخی بخوانند؟
به مناسبت روز ادبیات کودک و نوجوان:

کودکان و نوجوانان چه کتاب های تاریخی بخوانند؟

آگاه ساختن کودکان و نوجوانان از پیشینه تاریخی این مرز و بوم، وظیفه هر نویسنده ای است که در حوزه پژوهش های تاریخی فعالیت می کند. با این حال باید توجه داشت که کودکان و نوجوانان فضای ذهنی و روحی خاصی دارند که در هنگام نگارش و تالیف بدانها باید توجه کرد.

گروه فرهنگ و هنر فرهنگ نیوز:: جناب آقای ایرج رامتین از نویسندگان خوب کشور هستند که تالیفات ارزنده ای در تاریخ از جمله حوزه کودک و نوجوان دارند. آگاه ساختن کودکان و نوجوانان از پیشینه تاریخی این مرز و بوم، وظیفه هر نویسنده ای است که در حوزه پژوهش های تاریخی فعالیت می کند. با این حال باید توجه داشت که کودکان و نوجوانان فضای ذهنی و روحی خاصی دارند که در هنگام نگارش و تالیف بدانها باید توجه کرد. از اینرو در نوشتار حاضر با در نظر گرفتن روحیات ذهنی و اگاهی کودکان از مسائل تاریخی، تالیفات تاریخی نویسنده محترم در حوزه کودک و نوجوان که قسمتهای از آنها در فوق نقل گردید، مورد ارزیابی قرار می گیرد.

از مهم ترین ویژگی های مثبت این آثار این است که نویسنده، تاریخ سلسله های ایران بعد از اسلام را در قالب کتابچه های کوچک با حجم کم تهیه و تدوین کرده و در اختیار خواندگان(کودکان و نوجوانان) قرار داده است. همچنین در نگارش این کتابچه ها تسلسل زمانی سلسله های تاریخی رعایت شده. در این آثار عمده مباحث بر روی شکل گیری حکومتها، مهمترین سلاطین و اقدامات صورت گرفته توسط آن سلسله و نهایت معرفی مهمترین شخصیت های علمی و ادبی که در آن عصر می زیستند، می باشد. از دیگر ویژگهای مثبت این آثار، وجود نقشه های در پایان کتابها است که، گرچه توسط خود نویسنده تنطیم نگردیده، بلکه از اطلس تاریخی باز نشر داده شده است با این حال خود نقشه ها گویای بسیاری از مسائل هستند؛ چرا که محدوده قلمرو سلسله ها، مهمترین مسیرهای لشکر کشی سلاطین را نشان می دهند.

طبرستان و دیلمان سرزمین شجاعان:

علویان طبرستان و دیالمه آل زیار از آن دست مردمانی بودند که تاریخ به داستان ها و حماسه های زیبای شجاعتشان شهادت می دهد. از مهمترین چهره های فرهنگ وتمدن که در این عصر زندگی می کردند، می توان از افراد زیر نام برد:

فارابی، این فیلسوف بزرگ ایرانی در زمان حکومت حسن بن زید ، در سال 260هحری در فاراب از توابع رودبار به دنیا آمد. وی در سال 339 ه ق وفات یافت. از دیگر چهره های این عصر، محمد بن جریر طبری، فقیه و دانشمند و مورخ ایرانی است که در دوران حکومت حسن بن زید در سال 226 ه ق در طبرستان به دنیا آمد. ابو بکر محمد بن زکریا بن یحیی رازی دانشمند و طبیب مشهور ایرانی و رودکی استاد شاعران آغاز قرن چهارم هجری و حسین بن منصور حلاج از عرفای بزرگ و نامی قرن سوم و چهارم ه ق و ابن سینا از دیگر ستاره های درخشان آسمان علم و دانش این سرزمین به شمار می آیند که در این عصر می زیستند.

یعقوب لیث مردی از تبار دلیران سیستان:

وی از بزرگترین پایه گذاران استقلال ایران و نمونه یک مدافع بزرگ ملی است. وی برای نخستین بار بعد از اسلام و تسلط عرب بر ایران دولتی مقتدر بر اساس استقلال ملی بنیان نهاد و دست خلیفه و اعمال او را از جنوب و شمال و مشرق ایران کوتاه کرد . زادگاه وی در قرنین سیستان است.

سامانیان و غزنویان حامیان فرهنگ و ادب ایرانی:

قلمرو سامانیان تقریبا تمام حوزه انتشار زبان فارسی را در بر می گرفت که  طبعا وظیفه حمایت از فرهنگ ایرانی که لازمه حمایت از مردم تمام این نواحی بود، بر عهده این سلسله قرار داشت. همزمان با قیام یعقوب لیث و برادرش عمرو لیث صفاری، ماوراء النهرء به نیابت از طاهریان در دست دو تن از نوادگان اسد بن سامان خداة ( جد بزرگ سلسله سامانیان)، نصر ابن احمد ( 261 ه ق ) و برادرش اسماعیل بن احمد (271 ه ق ) بود. 9 تن از سامانیان که شامل اسماعیل بن احمد و اعقاب وی بودند در سراسر نواحی شرق ایران حکومت کردند .

خوارزمشاهیان و ایلخانان مغول:

قبایل متحد شده مغول به فرماندهی چنگیز به سوی غرب هجوم برده و همه شهرها و روستاها را نابود کردند. تنها تعداد انگشت شماری به فکر مقاومت ایستادند. از آن میان فرزند دلاور سلطان محمد خوارزمشاه، جلال الدین منکبرنی، درس بزرگی از شجاعت و دلاوری به سپاه مغول و مردم کشورهای مغلوب داد.

سلجوقیان و گستره علم و هنر در ایران:

ترکمنان سلجوقی که از ساکنین قسمت های شمالی خراسان بودند، سال ها در حوالی سرخس ساکن شدند و پس از به قدرت رسیدن حدود 160 سال با کمک و حمایت وزراء و دانشمندان بزرگ ایرانی موفق به ایجاد قویترین دولت های منطقه و جهان شدند.

تیموریان ( امیر تیمور و جانشینان او در ایران ):

فاتحین بزرگ تاریخ انگشت شمارند، اما در میان ایشان تیمور گورکانی با جنایات خود نامی زشت در تاریخ از خود بر جای گذاشت. حکومت او و جانشینانش حدود 140 سال دوام یافت . جانشینان تیمور نیز تحت تاثیر فرهنگ و تمدن ایران قرار گرفتند و شعرا را گرامی داشتند .

وی در شهر کش واقع در جنوب سمرقند به دنیا آمد. او بنیانگذار سلسله تیموریان شد. وی در سال 762 ه ق به حکومت شهر کش منصوب گردید. در سال 771 ه ق با تشکیل شورایی از بزرگان و علما و ... تیمور به سلطنت نشست .تیمور در سال 781 ه ق خوارزم را تصرف کرد و با تصرف شهر هرات حکومت خاندان آل کرت را بر انداخت . او شهرهای زیادی از جمله گرجستان ، ارمنستان ، ارزنجان ، مسکو ، دمشق و ... را به تصرف خود در اورد . وی با سپاهی 250 هزار نفری برای فتح چین عازم انجا شد اما در میانه راه به دلیل سرمای شدید بیمار شد و در سال 807 ه ق در 71 سالگی در گذشت . جسد او را در سمرقند به خاک سپردند .

صفویه ( از آغاز تا سقوط ):

تاسیس دولت صفویه در آغاز قرن دهم هجری قمری سر آغاز عصر تازه ای در تاریخ ایران است. زیرا شیعه دوازده امامی، مذهب رسمی ایران گردید. شاه اسماعیل صفوی، در سال 907 ه ق شاه اسماعیل اول فرزند شیخ حیدر صفوی شهر تبریز، پایتخت آق قویونلو ها را به تصرف در آورد و دولت صفوی را بنیاد نهاد. ظهور دولت شیعی صفوی خشم  دولت عثمانی را که از تسنن حمایت می کردند، را بر انگیخت و سبب شد که در سال 920 ه ق سلطان سلیم پادشاه عثمانی به سوی ایران حرکت کند.

با وجود مجهز بودن سپاه عثمانی به توپخانه و اسلحه گرم ، رشادت شاه اسماعیل و شجاعت سربازان ایرانی کاری از پیش نبرد و دولت عثمانی توانست در دشت چالدران در نبرد پیروز شوند و تبریز را به تصرف در آورند. اما این موجب از بین رفتن دولت صفوی نشد. سرانجام شاه اسماعیل در15 رجب سال 930 ه ق در سن 38 سالگی چشم از جهان فرو بست. شاه تهماسب، شاه اسماعیل دوم، شاه عباس اول، شاه صفی از دیگر سلاطین این سلسله بودند. شاه سلطان حسین، آخرین پادشاه کشور یکپارچه صفوی قبل از سقوط نهایی آن به دست نادر شاه افشار بود که از سال 1106 تا 1135 ه ق سلطنت کرد.

از نادر شاه افشار تا احمد شاه قاجار:

سقوط ایران در زمان شاه سلطان حسین پادشاه صفوی رخ داد که آغاز هرج و مرج در کشور بود، تا اینکه سرداری بزرگ از خراسان بپا خواست. نادر شاه از آغاز تا مرگ 25 سال برای راندن بیگانگان جنگید تا آرامش به میهن باز گردد. در این زمان بود که کریم خان وکیل الرعایا شد. وی پایه گذار سلسله زندیه است. او مردی رئوف بود و پس از نشان دادن لیاقت های مکرر به لقب « خانی » رسید . وی از سال 1179 ه ق به صورت مستقل بر ایران فرمان راند. آخرین دودمان زندیه، لطفعلی خان زند است که شاهزاده ای رشید بود. وی با وجود یاران کم در مقابل آقا محمد خان قاجار مقاومتی جانانه نمود ولی در نبردی نابرابر در ارگ بم به دست آقا محمد خان قاجار در سال 1209 ه ق کشته شد و سلسله زندیه به پایان رسید.

بعد از اضمحلال زندیه،آقا محمد خان سلطنت قاجاریه را بنیان نهادند و تهران را به پایتختی بر گزیدند. فتحعلی شاه قاجار، محمد شاه قاجار، ناصر الدین شاه قاجار، مظفر الدین شاه قاجار از دیگر سلاطین قاجار بودند.

احمد شاه قاجار پسر محمد علی شاه هفتمین پادشاه سلسله قاجار بود که در سال 1314 ه ق ولادت یافت و در سال 1327 به سلطنت رسید در سال 1304 ه ق در پاریس فوت کردند.

کلید واژه ها



اضافه کردن دیدگاه جدید

  

Xتبلیغات