شناسه خبر : 258948
96/4/21 - 10:38 - 2017-7-12 10:38:12
شاخص‌ها و مبانی تأثرگذار در حجاب و عفاف در جامعه اسلامی
21 تیرماه روز حجاب و عفاف:

شاخص‌ها و مبانی تأثرگذار در حجاب و عفاف در جامعه اسلامی

یکی از موضوعات مهم و پیچیده در حوزه علوم انسانی مساله انسان شناختی است، زیرا هم به درون انسان و هم به برون او توجه دارد. در حوزه انسان شناختی نیز یکی از مهم ترین مفاهیم اخلاقی که همواره مورد بحث در محافل گوناگون فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی بوده، عفاف و حجاب است.

گروه آیین و اندیشه فرهنگ نیوز: یکی از موضوعات مهم و پیچیده در حوزه علوم انسانی مساله انسان شناختی است، زیرا هم به درون انسان و هم به برون او توجه دارد. در حوزه انسان شناختی نیز یکی از مهم ترین مفاهیم اخلاقی که همواره مورد بحث در محافل گوناگون فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی بوده، عفاف و حجاب است.

پاسداشت روز حجاب و عفاف:

در تقویم جمهوری اسلامی ایران، روز 21 تیرماه به عنوان روز حجاب و عفاف انتخاب شده است. گرچه حجاب و عفاف مختص به یک روز و یا ماه نیست؛ بلکه ارزش دینی و اصولی است که همیشه باید برای حفظ کرامت و عزت و نجابت و صیانت از حریم خصوصی بانوان پاس داشته شود. حجاب به عنوان سازکار اساسی برای عفاف انسان مصونیت است و آن را ازآسیب های بسیاری از مخاطرات بیرونی حفظ می کند. آثار و فواید این ارزش اجتماعی و دینی و اعتقادی باید بیشتر تبیین شود و باید گفته شود انسان محجوب و عفیف درپیشگاه خدای متعال جایگاه رفیعی دارد .حجاب برای همه مردان و زنان در چارچوب دین و آیین اسلامی واجب و لازم است.فرهنگ اجتماعی مصداق های زیادی در جامعه انسانی دارد که بخشی از آنها عفاف و حجاب است و این ارزش هم در نهاد درونی و هم در رفتارهای بیرونی لازم و ضروری است.

آسیب شناسی حجاب و عفاف در جامعه:

نگاهی عینی به شهرهای مختلف کشور بخصوص کلان شهرها نشان می دهد که وضعیت حجاب در آنها چندان مطلوب نیست.  از سوی دیگر، آمارهای ارائه شده در رسانه ها و بخصوص پایان نامه ها و رساله های دانشگاهی آمارهای نگران کننده ارائه می دهند.با طرح این مقدمه بنا داشتیم در وهله اول این نکته را بیان کنیم که همه اذعان داریم در کلان شهرها وضعیت حجاب و عفاف مناسب نیست و آنگاه در وهله دوم به آسیب شناسی این موضوع بپردازیم و بگوییم به واقع چه چیزی در جامعه ما اتفاق افتاد که وضعیت جامعه در موضوع حجاب و عفاف به این روز افتاده است.چرا هر روز در جامعه در موضوع حجاب و عفاف شاهد بی و بندوباری هستیم.

تفاوت حجاب و عفاف:

این دو واژه با آنکه اغب در کنار هم به کار برده می شوند، اما با هم تفاوت دارند. از نظر لغوی حجاب یعنی آنچه مانع رسیدن می شود. برخی گفته اند؛ حجب و حجاب هر دو مصدر و به معنای پنهان کردن است و به آیه شریفه« و من بیننا و بینک حجاب» استناد می کنند . و برخی نیز حجاب را به معنای پرده آورده و نوشته اند: «امراه محجوبه»(محجبه)، زنی که پوشانیده است خود را به پوشاندنی. با توجه به معانی ذکر شده  در می یابیم که از یک جنبه حجاب امری ظاهری و در ارتباط با جسم است. یعنی پوشش ظاهری افراد و بویژه زنان را حجاب را می گویند. که مانع نگاه نامحرم به انان می شود البته حجاب امری نیست که صرفا به موضوع پوشش مرتبط باشد بلکه امری رفتاری نیز هست. از دیدگاه اسلام،می توان گفت، بدحجاب یا بی حجاب کسی نیست که حد واجب حجاب شرعی را رعایت نمی کند، بلکه ممکن است کسی این حدود را کاملا را ردعایت کند، ولی با این حال وضع ظاهرش، نوع رفتارش با مردان ، نوع سخن گفتنش، نوع راه رفتنش، حتی نوع نگاهش به افراد  اطرافش، و در یک کلام، نوع رفتار ارتباطی او  در اجتماع، به گونه ای باید که توجه نامحرمان را به خود جلب نماید.

در قران کریم از وازه عفت در دو معنا استفاده شده است: گاهی به معنای خود نگهداری و پاکدامنی است که در مورد برخی افراد آمده است و گاهی به معنای قناعت امده و مسایل مالی مورد نظر است. در مجموع دو واژه حجاب و عفاف در اصل معنای منع و امتناع مشترک اند. تفاوتی که بین منع و بازداری حجاب و عفت است، تفاوت بین ظاهر و باطن است؛ یعنی منع و بازداری در حجاب مربوط به ظاهر است، ولی منع و بازداری در عفت، مربوط به باطن و درون است؛ چون عفت یک حالت درونی است، ولی با توجه به این که تاثیر ظاهر و باطن و تاثیر باطن بر ظاهر، یکی از ویژگی های عمومی انسان است؛ بنابراین، بین حجاب و پوشش ظاهری و عفت و بازداری باطنی انسان، تاثیر  و تاثر متقابل است.

شاخص ها و مبانی تاثر گذار در حجاب و عفاف:

1. مبانی و ارزش های دینی در اجتماع

حفظ حجاب و عفاف یک امری دینی و ارزشی است که در دین مقدس اسلام در آیات مختلف و در سیره ائمه معصومین بسیار بر روی آن تاکید شده است. این تاکید و پافشاری نه برای در تنگانگ قرار دادن زن و یا کم شمردن نسبت به مردان، بلکه برای بالا بردن اجر و قرب زن و شان و مقام و منزلت زن است. چونان که از یک امر و یا شی که بسیار ارزشمند باشد به شدیدترین صورت حفاظت می شود. جز این است که مروارید در اعماق دریا و در دل صدف ها قرار داده شده است. بنابراین زمانی که این حفاظ و مراقب از زن دور شود کرامت و شکوه خود را از دست می دهد و این امری است که دین مورد تاکید قرار می دهد. حال در دنیای صنعتی و مدرنیته که ما در آن زندگی می کنیم،عملا معنویات و آموزه های دینی در بین خانواده ها و بخصوص نسل جوان کم رنگ شده است و این کم شدن به صورت محسوس خود را در رفتارهای فردی و اجتماعی نشان می دهد.جالب است که در این خصوص به مورد مصداقی اشاره کنیم که بر اساس تحقیقی که در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، اندونزی، ترکیه و حتی ترکیه انجام شده، بین ماه مبارک رمضان و میزان جرم ارتباط بسیار نزدیکی وجود دارد. یعنی در ماه رمضان به شدت از میزان جرم و جنایت در جامعه کاسته می شود. بنابراین حضور در مراسم های دینی، در اماکن دینی، پای سخنرانی های مذهبی، برخوردهای توام با مبانی و ارزشهای دینی در جامعه عامل بسیار مهم در حفظ حجاب و عفاف است و هر چه از ین شاخص دورتر می شویم، میزان این ناهنجاری افزایش می یابد.

2.شکل گیری هویت فردی و اجتماعی افراد در خانواده

بدون شک، دومین شاخصه بعد از مبانی و ارزش های دینی، رکن رکین خانواده است.صنعتی شدن جامعه و بخصوص مدرنیته و مشکلات اقتصادی، منجر به این شده که والدین و یا اعضای خانواده کمترین وقت ممکن را برای هم بگذرانند. نتیجه این رویکرد باعث شده؛تربیت غیر دینی فرزندان و یا کم توجهی به تربیت دینی، بروز رفتارهای مخالف با نظام حیا و عفاف توسط والدین و دیگر اعضای خانواده (برادران، خواهران و ...)، بی توجهی خانواده به رسانه های فرهنگی (و گاه ضد فرهنگی) در محیط خانه و عدم کنترل ورودی های فرهنگی، ارتباط خانوادگی با دوستانی که زمینه گسترش بی عفتی و بی حیایی را برای فرزندان ایجاد می کنند،  عدم حضور فیزیکی و عاطفی والدین در کنار فرزندان که آنها را به چالش روانی می کشاند...همه از عواملی هستند که در موضوع مورد بحث دخیل می باشد.

3.نبود نظارت بر تولیدات پوششی:

ما از وضعیت بد پوشش می نالیم. به راستی این سوال را باید پاسخ بدهیم که این لباس ها نامتعارف از کجا می آید. از خارج کشور؟ خوب اگر از خارج کشور می آید از گمرک و از بازرسی ها فرار می کند یا پرواز می کند که مسئولین نمی بییند؟ پس چگونه به دست مخاطب می رسد؟ پس جای تامل است. در داخل تولید می شود؟ آیا تولیدی های مجاز تولید می کنند و یا تولیدی های زیر زمینی؟ خوب در هر صورت وقتی این ها در این حجم گسترد در جامعه تولید و توزیع می شود، امکان نظارت بر انها وجود ندارد یا نمی خواهند که نظارت کنند؟وقتی لباس مامتعارف در جامعه نباشد کسی نمی پوشد وقتی است بی گمان از سوی عده ای هم استفاده می شود .

4.امور مهم در بروکراسی های عریض و طویل

رعایت حجاب و عفاف در جامعه همانند دیگر قوانین شرعی و دینی است. با این حال باید برای انجام درست آن نهادی و یا سازمانی مسئولیت آن را بر عهده گیرد. به عنوان مثال حکم از آن خداست. به تعبیر امیرالمومنین(ع) این حکم بلاخره باید توسط حاکمی اجرا شود. رعایت هنجارهای اجتماعی و دینی نیز به همین روال و صورت می باشد. بدون شک یکی از مهمترین مشکلات در این خصوص، بی توجهی مسئولین و یا  وظیفه خود به دوش دیگران انداختن غالب شده است. به راستی وظیفه فرهنگ سازی حجاب، برخورد با متخلفین و...با نیروی انتظامی است؟ با قوه قضائیه است؟ با وزارت فرهنک و ارشاد ؟ با سازمان تبلیغات اسلامی ؟ کدام نهاد مسئول فرهنگ سازی در این خصوص است. کدام نهاد مسئول برخورد با نابسامانی های موجود در حوزه حجاب و عفاف را بر عهده می گیرد.

شاید همین الان مسئولین ادعا کنند در این خصوص وظایف و کارکردهای نهادها مشخص است. ولی واقعیت امر این است که مشخص نیست و اگر بود که اینقدر مسئولین بر سر بایدها و نبایدها با یکدیگر درگیری نداشتند.بنابراین به نظر می رسد که مسئولین کشوری و بخصوص متولیان امر یا به افزایش پدیده بی حجابی و یا عفاف توجه نمی کنند و یا اصلا آن را پدیده ای برای تهدید ارکان نظام خانواده و جامعه تلقی نمی کنند.

شاخص های که در این خصوص مطرح است، بسیار زیاد است که برای جلوگیری از اطاله کلام از آن خودداری می کنیم. در جمع بندی از مباحث فوق باید گفت به نظر می رسد برای اینکه این شرایط ناپسند که امروز گریبان گیر جامعه شده است را پشت سر گذاشت، باید به دامن دین و ارزش های دینی برگردیم و با تقویت پایگاه ها و کانون های معنوی و ارزشی و برنامه های متنوع زمینه حضور همه گروه ها و سلایق را فراهم سازیم. دین در انحصار گروه و یا فردی نیست باید تلاش کرد که دی و ارزش های دینی بیشترین جذابه و کمترین دافعه را داشته باشد. رسانه های صوتی و تصویری متناسب با سیاست های مورد تایید نظام اسلامی باید دست به تولید برنامه های مختلف و جذاب به مخاطب بزنند تا مخاطبین عملا برای پر کردن وقت خود به رسانه های غربی که با هدف فروپاشاندن جامعه ایرانی شکل گرفته اند رجوع نکنند. نهاد خانواده و نهادهای مسئول همه در برابر این شرایط نامطلوب مسئول هستند و باید پاسخگو باشند و برای بیرون رفت از این شرایط به شدت وارد عرصه شده و به فعالیت بپردازند.

کلید واژه ها



اضافه کردن دیدگاه جدید

  

Xتبلیغات